Türkiye'den birçok ailenin bu konuda güçlü bir ilk eğilimi vardır; kimi karma okuldan, kimi kız ya da erkek okulundan yanadır. Hem karma (co-educational) hem de tek cinsiyetli (single-sex) yatılı okullar çok iyi bir eğitim sunabilir ve her çocuğa uyan tek bir doğru yanıt yoktur. Daha yararlı soru şudur: Sizin çocuğunuzun kendini rahat, güvende ve gelişmeye açık hissedeceği ortam hangisi?
Bu kararı verirken aşağıdaki başlıkları düşünmenizi öneriyoruz.
Karşılaşacağınız okul modelleri
- Tamamen karma: Kız ve erkek öğrenciler tüm yıllarda birlikte okur. Yatılı evler genellikle kızlar ve erkekler için ayrıdır.
- Tek cinsiyetli: Girişten sixth form'a kadar yalnızca kız ya da yalnızca erkek öğrencilerin okuduğu okullar.
- Sixth form'u karma olan tek cinsiyetli okullar: Bazı kız ya da erkek okulları 16+ yaşta diğer cinsiyetten öğrenci de kabul eder.
- 'Elmas' (diamond) modeli: Kız ve erkek öğrenciler orta yıllarda ayrı, küçük yaşlarda ve sixth form'da ise birlikte okur; çoğu zaman aynı kampüsü paylaşırlar.
Okulun internet sitesindeki tanım her zaman resmin tamamını göstermez. Her sınıfta ve her yatılı evde kaç kız, kaç erkek öğrenci olduğunu sorun. Yakın zamanda karma eğitime geçmiş bir okulda bazı sınıflarda denge hâlâ belirgin biçimde bozuk olabilir.
Giriş yaşları çoğu zaman farklıdır
Okul türü ile giriş yaşı birbiriyle bağlantılıdır. Kız okullarının birçoğu ana öğrenci alımını 11+ yaşta yapar; ISEB de 11+ Common Entrance sınavlarının ağırlıklı olarak özel kız okullarınca kullanıldığını belirtir. Geleneksel olarak erkek okulu olan birçok okul ve hazırlık okulu geleneğinden gelen pek çok karma okul ise öğrencileri ağırlıklı olarak 13+ yaşta alır. Bir kızınız ve bir oğlunuz varsa bu, iki ayrı başvuru takvimi anlamına gelebilir. Her giriş noktasını yatılı okula giriş yaşları yazımızda anlattık.
Sixth form, okul türünü değiştirmek için de doğal bir an olabilir. Bir öğrenci GCSE yıllarını tek cinsiyetli bir okulda geçirip 16 yaşında karma bir sixth form'a geçebilir ya da tam tersini yapabilir. Yani 11 ya da 13 yaşında verdiğiniz kararın yedi yıl sürmesi gerekmez.
Ailelerin tarttığı noktalar
Tek cinsiyetli okulu seçen aileler sıklıkla şunları dile getirir:
- ergenliğin ilk yıllarında daha az sosyal dikkat dağınıklığı
- ders seçimlerinde cinsiyet kalıplarının daha az baskı yaratması; örneğin kızların fizik, erkeklerin dil ve sanat derslerini daha rahat seçmesi
- tüm liderlik görevlerini aynı cinsiyetten öğrencilerin üstlenmesi
Karma okulu seçen aileler ise sıklıkla şunları belirtir:
- üniversite ve iş hayatına daha yakın bir gündelik ortam
- hem kızlarla hem erkeklerle doğal arkadaşlıklar kurmanın ileride sosyal hayatı kolaylaştırması
- kardeşler için tek okulun sağladığı kolaylık: tek takvim, tek vasilik düzenlemesi ve tek yolculuk planı
Bu noktaların hiçbiri yalnızca okul türüyle garanti altına alınmaz. İyi yönetilen bir karma okul, ders seçimlerindeki kalıplarla bilinçli olarak mücadele edebilir; iyi bir tek cinsiyetli okul da diğer okullarla ortak etkinlikler, münazaralar ve sosyal programlar düzenler.
Şunu da hatırlamakta fayda var: İngiltere'de üniversite, iş ve sosyal hayat her durumda karma olacak. Bazı aileler için bu, en baştan karma eğitimi seçmek için bir gerekçedir; bazıları için ise önce birkaç yılı odaklanmış bir tek cinsiyetli ortamda geçirmenin değerini artırır.
Kültürel ve ailevi değerlendirmeler
Türkiye'den bazı aileler için yatılı hayata dair rahatlık belirleyici olur: evde kimlerin yaşadığı, akşamların ve hafta sonlarının nasıl denetlendiği, okulun ilişkiler ve cinsellik eğitimine (relationships and sex education) nasıl yaklaştığı. Bunlar her okula doğrudan sorulabilecek yerinde sorulardır. İyi okullar, diğer yatılı evleri ziyaret etme kurallarını, ilişkiler eğitimine yaklaşımlarını ve farklı inanç ve kültürlerden gelen öğrencileri nasıl desteklediklerini savunmaya geçmeden açıklar.
Çocuğunuzun mizacını da düşünün. Utangaç bir çocuk, tek cinsiyetli bir ortamda kendine daha kolay güvenebilir; bir başkası ise her zaman hem kız hem erkek arkadaşları olduğu için karma bir grupta kendini daha rahat hissedebilir. Çocuğunuza ne düşündüğünü sorun. Büyük çocukların genellikle net bir görüşü vardır ve bu görüş önemlidir.
Ziyarette neye bakmalı?
- Derslerde ve teneffüslerde öğrencileri izleyin: Kendilerini rahatça ifade ediyor ve kolayca kaynaşıyorlar mı?
- Büyük öğrencilerin hangi dersleri seçtiğine bakın; okulun geleneksel olmayan seçimleri nasıl teşvik ettiğini sorun.
- Karma bir okulda, çocuğunuzun sınıfındaki ve yatılı evindeki kız-erkek dengesini kontrol edin.
- Tek cinsiyetli bir okulda, öğrencilerin başka okullardan akranlarıyla ne sıklıkla ve hangi ortamlarda bir araya geldiğini sorun.
- Yatılı evlerin sosyal etkinliklerde nasıl bir araya geldiğini ve bu akşamların nasıl denetlendiğini sorun.
- Yalnızca öğretmenlere değil, okuldaki öğrencilere de neyi sevdiklerini ve neyi değiştirmek istediklerini sorun.
Daha ayrıntılı bir liste için yatılı okul ziyaretinde sorulacak sorular yazımıza göz atabilirsiniz.
YES nasıl yardımcı olur?
Bu soruya önceden belirlenmiş bir yanıtımız yok. Ailenizin önem verdiklerini dinliyor, çocuğunuzu tanıyor ve size uyan karma ve tek cinsiyetli okulları karşılaştırmanıza yardımcı oluyoruz. Yatılı okul hizmetimiz hakkında bilgi alabilir ya da konuyu konuşmak için bize yazabilirsiniz.
Ailelerin sorduğu sorular
Karma okullarda yatılı evler de karma mı?
Yatılı evler genellikle kızlar ve erkekler için ayrıdır ve ziyaret kuralları nettir. Her okuldan kendi düzenlemesini açıklamasını isteyin.
Kız ve erkek kardeş aynı okula gidebilir mi?
Karma bir okul seçerseniz evet. Bu vasilik, yolculuk ve tatil planlarını kolaylaştırabilir; ancak okulun iki çocuğa da gerçekten uyduğundan emin olun.
Tek cinsiyetli okulların sonuçları daha mı iyi?
Okul türü tek başına pek bir şey söylemez. Okulları türlerine göre değil, tek tek, öğrenci profilleri ve çocuğunuz gibi öğrencileri nasıl destekledikleriyle karşılaştırın.
