Çocuk başka bir ülkede okumaya gittiğinde ebeveynin rolü de değişir. Gününü düzenleyen kişi olmaktan çıkıp uzaktan destek olan kişiye dönüşürsünüz; bu da çoğu zaman ebeveyn için çocuktan daha zordur. Neyse ki yola çıkmadan önceki aylardan çocuğunuzun eve döndüğü ilk tatillere kadar gerçekten işe yarayan pek çok şey yapabilirsiniz.
Yola çıkmadan önce: bağımsızlığı erkenden geliştirin
- Gündelik becerileri birlikte geliştirin. Çamaşır yıkamak, banka kartını kullanmak, alarmla kalkmak, çanta hazırlamak; üniversite öğrencileri için ayrıca basit yemekler pişirmek ve bütçe yapmak. Bu küçük beceriler ilk haftaların stresini ciddi biçimde azaltır.
- Beklentileri konuşun. İlk dönemde başarının ne anlama geldiğini birlikte belirleyin. Uyum sağlamak, arkadaş edinmek ve derslere yetişmek yeterlidir; yüksek notlar daha sonra gelebilir.
- Çevresindeki kişileri tanıyın. Yatılı ev sorumlusunun (houseparent) ya da kişisel danışmanın, uluslararası öğrenci ofisinin ve 18 yaş altı için vasinin (guardian) iletişim bilgilerini kaydedin. Yatılı öğrencilerin neden bir vasiye ihtiyaç duyduğunu vasilik yazımızda anlatıyoruz.
- Para konusunda anlaşın. Aylık harçlığı ve neleri karşılayacağını önceden belirleyin; çocuğunuzun bildiği ve hızla ulaşabileceği ayrı bir acil durum fonu ayırın. Her bütçe aşımını hemen kapatma isteğine direnin: Bütçe yapmayı öğrenmek de eğitimin bir parçasıdır.
- İlk eve dönüşü planlayın. Ailesini ne zaman göreceğini bilmek vedalaşmayı herkes için kolaylaştırır.
İletişimin doğru ritmini bulmak
Ailelerin çoğu, sürekli mesajlaşmak yerine önceden kararlaştırılmış düzenli bir konuşma saatinin daha iyi işlediğini görür. Türkiye kışın İngiltere'den üç, yazın iki saat ileridedir; çünkü İngiltere'de saatler ekimin son pazar günü geri, martın son pazar günü ileri alınır. Kasım ayında İstanbul'da saat 20.00'de yapılan bir arama İngiltere'de 17.00'ye denk gelir ve bu saat yatılı bir öğrenci için çoğu zaman günün hâlâ yoğun bir bölümüdür.
Yatılı okulların genellikle telefon kullanımıyla ilgili kuralları vardır; özellikle ders saatleri, etüt (prep) ve gece için. Bu kuralları okula sorun. İlk konuşmalarda öğüt vermekten çok dinleyin. İlk haftalarda sıla hasretiyle gelen hüzünlü aramalar sık görülür; çocuklar çoğu zaman telefonu kapattıktan kısa süre sonra kendilerini daha iyi hisseder, ebeveyn ise bütün akşam endişelenir. Ancak haftalar boyunca her konuşma hüzünlü geçiyorsa okulla görüşün.
Yalnızca soru sormayın, kendi haberlerinizi de paylaşın. Kardeşinin futbol maçı ya da akşam yemeğinde ne pişirildiği gibi sıradan aile haberleri, çocuğa baskı hissettirmeden onu evle bağlantıda tutar. Kendinize de iyi bakın: Çocuğu yurt dışında okuyan başka ebeveynlerle konuşun ve kendinizi meşgul tutun. Çocuklar ebeveynlerinin kaygısını çok çabuk hisseder.
Okulla birlikte hareket edin
Okulun rehberlik ve bakım ekibi, yatılı evde ise yatılı ev sorumlusu, çocuğunuzla günlük olarak ilgilenmek için oradadır. Bunun nasıl işlediğini pastoral bakım yazımızda anlatıyoruz. Endişeleriniz varsa sorunları uzaktan kendiniz çözmeye çalışmak yerine erkenden okulla paylaşın. Karneleri ve raporları okuyun, veli toplantılarına çevrim içi katılın ve vasiyi bilgilendirin. Okulun ve vasinin elinde her zaman güncel telefon numaralarınızın bulunduğundan emin olun; seyahate çıktığınızda da onlara haber verin.
Üniversitede tablo değişir. Çocuğunuz artık bir yetişkindir ve üniversiteler genellikle öğrencinin onayı olmadan eğitimi ya da sağlığı hakkında ebeveynlerle konuşmaz. Çocuğunuzla sizi acil durumda aranacak kişi olarak bildirmesini ve belirli durumlarda sizinle iletişime geçilmesini isteyip istemeyeceğini konuşun.
Bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren işaretler
- Arkadaşlarından ya da etkinliklerden uzaklaşmak, aramalarınızdan kaçınmak.
- Birkaç haftadan uzun süren uyku, iştah ya da ruh hâli değişiklikleri.
- Düşen notlar ya da kaçırılan teslim tarihleri.
- Açık bir nedeni olmadan, birdenbire ya da sık sık para istemek.
- İlk ara tatil çoktan geçtiği hâlde her konuşmada eve dönmek istemek.
Bu işaretleri fark ederseniz yatılı ev sorumlusuyla, danışman öğretmenle ya da üniversitenin öğrenci destek birimiyle iletişime geçin; çocuğunuz yatılı okuldaysa vasiden onu ziyaret etmesini isteyin. Çocuğunuza aile hekiminin (GP) de onun için orada olduğunu hatırlatın. İngiltere'de acil durumlarda aranacak numara 999'dur.
Tatiller, ziyaretler ve bağı korumak
Ara tatiller ve uzun tatiller için uçuşları erkenden ayarlayın; çocuğunuzun ne zaman kalacak bir yere ihtiyaç duyacağını bilmek için okul takvimindeki hafta sonu izinlerini (exeat) kontrol edin. Ziyarete gittiğinizde aile zamanını, çocuğunuzun size yeni hayatını göstermesine fırsat tanımakla dengeleyin: arkadaşlarını, sevdiği yerleri, günlük düzenini. Türkçeyi ve aile geleneklerini de canlı tutun. Evle bağının güçlü olduğunu hissetmek çocukların yurt dışında uyum sağlamasını engellemez; tam tersine genellikle kolaylaştırır.
YES nasıl yardımcı olur?
Yalnızca öğrencilerle değil, ebeveynlerle de Türkçe ya da İngilizce çalışıyoruz. Vasilik, okulla iletişim ve evden uzaktaki ilk aylarla ilgili pratik soruları sizinle konuşmaktan memnuniyet duyarız. Çocuğunuz bir yatılı okula ya da yurt dışında bir üniversiteye hazırlanıyorsa bize yazın.
Ailelerin sorduğu sorular
İlk haftalarda çocuğumuzu ne sıklıkla aramalıyız?
Kesin bir sayı yok; ama önceden kararlaştırılmış düzenli bir saat, örneğin haftada birkaç arama, sürekli mesajlaşmaktan genellikle daha iyi işler. Aramaların ders programına uyması için okulun telefon kurallarını sorun.
Yatılı okuldaki çocuğumuz için endişelenirsek kime ulaşmalıyız?
Önce çocuğunuzu her gün gören yatılı ev sorumlusuna ya da danışman öğretmene. Vasi de ziyarete gidebilir; okul gerekirse hemşire ya da psikolojik danışman gibi diğer çalışanları da sürece dâhil eder.
Çocuğumuz zorlanırsa üniversite bize haber verir mi?
Kendiliğinden vermez. Üniversite öğrencileri yetişkin olduğu için üniversiteler bilgi paylaşmak için genellikle öğrencinin onayına ihtiyaç duyar; dönem başlamadan önce acil durum kişileri konusunu çocuğunuzla konuşun.
Kaynaklar ve ek okuma
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da vize danışmanlığı yerine geçmez. Kurallar değişebilir; başvurmadan önce resmî kaynakları mutlaka kontrol edin.
